English

یحیی ماهیار نوابی

ادیب و زبان شناس

زادروز: 10 دی 1291

زادگاه: شیراز

وفات:  11 مهر 1379

محل دفن:  سوئد

انجمن آثار و مفاخر فرهنگی به پاس سال‌ها خدمات علمی و فرهنگی وی، طی برگزاری مراسم بزرگداشتی در 26 خرداد 1380 ایشان را به عنوان یکی از مفاخر ایران زمین معرفی کرد

زندگی‌نامه

وی در شیراز و در خاندانی کهن و سرشناس متولد شد. تحصیلات ابتدایی را در زادگاهش و تحصیلات متوسطه را در دارالفنون و کالج آمریکایی تهران(دبیرستان البرز) به پایان رسانید. سپس تحصیلات خود را در رشته ادبیات در دانشگاه تهران ادامه داد و در 1325ش موفق به اخذ درجه دکتری شد. رساله او درباره کتیبه بغستان (بیستون) بود. در 1327 با سمت دانشیاری در دانشکده ادبیات تبریز مشغول تدریس شد و پس از دو سال برای فراگرفتن زبان‌های باستانی ایران به اروپا رفت و در مدرسه زبان‌های شرقی دانشگاه لندن نزد پروفسور هنینگ زبان‌های کهن ایران را آموخت. مدت یک‌سال نیز در دانشگاه گوتینگن آلمان به آموختن زبان‌های تخاری و ترکی کهن پرداخت. بعد از بازگشت به وطن، به خدمت در دانشگاه تبریز ادامه داد و افزون بر آموزش زبـان‌های بـاستانی ایران، یک‌چند ریاست دانشکدة ادبیات دانشگاه تبریز را نیز عهده‌دار شد. همچنین به عضویت فرهنگستان زبان ایران درآمد که تا انقلاب اسلامی(1357) ادامه یافت. مدتی برای آشنایی بـا شـیوه اداره دانشگـاه‌ها و دانشکـده‌های آمـریکا، بـه دانشگاه‌های کلمبیا و مینیاپولیس آمریکا رفت. پس از بازگشت، تا سال ١٣٤١ همچنان ریاست دانشکده ادبیات را بر عهده داشت. در خردادماه همان سال، رایزن فرهنگی ایران در پاکستان شد و دو سال و نیم در آن سمت باقی ماند. پس از بازگشت از پاکستان، در دانشگـاه تـهران بـه تـدریس زبان‌های کـهن ایــران پـرداخت و پس از چـندی، بـه ریـاست گـروه زبان‌شناسی و فرهنگ و زبان‌های باستانی ایران در آن دانشگاه منصوب شد و چهار سال در آن مقام باقی ماند و سرانجام در سال ١٣٥٢ به درخواست خودش بازنشسته شـد. امـا در همان ایام با عنوان مشاور رئیس دانشگاه شیراز و رئیس موسسه آسیایی که پروفسور پوپ بنیانگذارش بـود، به شـیراز رفت و تـا سـال ١٣٥٨ در آن سمت ماند. در این مدت، بخش آموزش مؤسسه آسیایی را فعال کرد و دو رشته فوق‌لیسانس تاریخ و فرهنگ ایران و فرهنگ و زبان‌های باستانی ایران را در آن‌ مؤسسه دایر کرد. او عضو انجمن پژوهش‌های درسی و انجمن مجموعه سنگ‌نبشته‌های ایرانی و از اعضای مؤسس کنگره تحقیقات ایرانی بود. 
او علاوه بر تخصص در زبان و فرهنگ و تمدن ایران باستان، در شعر و ادب فارسی نیز متبحر بود، نیک شعر می‌گفت. همچنین به زبان‌های عربی، انگلیسی، فرانسه و آلمانی مسلط بود. طی سفرهای متعددی که به اقصی نقاط جهان داشت، کتاب‌های تخصصی مورد علاقه خود و نسخه اصل یا تـصویری مـقالات مـعتبر درباره فرهنگ ایران را گرد آورد و مجموعه‌های آنها را به تفکیک موضوع، مـجلد ساخت. این مجموعه‌ها بعدها به منابعی گران‌بها برای تحقیقات ایرانی تبدیل شد. با انـتشار پژوهش‌نامه مؤسسه آسیایی و گنجینة دست‌نـویس‌های پهلوی و پژوهش‌های ایرانی(57 مجلد) در معرفی فرهنگ ایـران بـه جـهانیان خدمت ارزنده‌ای کرد. کتابخانة شخصی وی یکی از غنی‌ترین کتابخانه‌های ایران‌شناسی به شمار می‌رود که اینک در تملک فرهنگستان زبان و ادب فارسی است.
دفتر زندگی این استاد فرهنگ و زبان‌های کهن ایرانی هنگامی‌که برای دیدار فرزندش به سوئد رفته بود، دور از وطن بسته شد.دکتر نوابی در طی پنجاه و اندی سال خدمات ارزنده فرهنگی علاوه بر نگارش دهها مقاله در مجلات ادبی، ملی و بین‌المللی، کتاب‌های ارزشمندی را نیز تألیف و ترجمه کرد که از آن جمله می‌توان به: «خاندان وصال شیرازی»، «درخت آسوریگ»، «کتاب‏شناسی ایران»(10 جلد)، «تصحیح دیوان وقار شیرازی»،«مجموعه مقالات پروفسور بیلی»، «یادگار زریران»، «واژه‌نامه پهلوی» اشاره داشت. مجموعه مقالات دکتر ماهیار نوابی در سال 1355 به کوشش دکتر محمود طاووسی تدوین شد. یادنامۀ استادبا عنوان «جرعه بر خاک» نیز به کوشش دکتر محمود جعفری دهقی در سال 1387به چاپ رسید.
انجمن آثار و مفاخر فرهنگی به پاس سال‌ها فعالیت علمی و فرهنگی وی، طی برگزاری مراسم بزرگداشتی در 26خردادماه 1380 ایشان را یکی از مفاخر ایران‌زمین معرفی کرد.
 

دکتر یحیی ماهیار نوابی از نگاه بزرگان

ـ دکتر ژاله آموزگار: «نخستین استادی بود که با دانشجو روابط صمیمانه برقرار می‌کرد. صمیمت او به گونه‌ای بود که ذره‌ای از احترام و اعتبار او کم نمی‌کرد. خود او هم از استادانش به خصوص پروفسور والتر برونو هنینگ، با احترام یاد می‌کرد». 


ـ دکتر منصور رستگار فسایی: «او مردی دانا و اندیشمندی توانا و با ذوق و پر توان و فعال بودکه می‌توانست خلاقیت‌های دانشجویانش را شکوفا کند و به آنها مشکل‌ترین مسائل علمی و ادبی را بیاموزاند و از آنان مردان و زنانی متفکر و اندیشمند بسازد. او در تمام هستی پربار و ثمربخش لحظه‌ای از هدف‌ها و توانمندی‌های علمی خویش غافل نبود. در مؤسسه آسیایی کتابخانه‌ای بسیارارزنده و تخصصی ایجاد کرد که پس از انقلاب اسلامی و توقف فعالیت‌های مؤسسه آسیایی، کتاب‌های آن به کتابخانه میرزای شیرازی منتقل شد. 
دکتر نوابی عاشق ایران و عظمت‌های تاریخی و فرهنگی و معنوی آن بود و آثار علمی ارزندة او در زمینه‌های مختلف شاهد صادق این مدعاست. او یکی از بزرگ‌ترین زبان‌شناسان، ادبا و لهجه‌شناسانِ شیرازشناس و مسلط به لهجة شیرازی بود». 


ـ دکتر محمدتقی راشد محصل: «دکتر نوابی استادی نکته‌یاب و هوشمند،پژوهشگری پرکار و آگاه،سخنوری خوشگو و سراینده‌ای توانا بود و همیشه نکته‌ای نو برای گفتن داشت و در آموختن دانسته‌های خود به دیگران گشاده‌دست و سخی بود».